Het Beste van 2025

BESTE LIED

Abel Selaocoe, Aurora Orchestra, Nicholas Collon & Bernhard Schimpelsberger
Tsohle Tsohle (Live)

Warner Classics

klassiek

Na dit nummer maandenlang grijs te draaien en er tot tranen toe door geroerd te raken zonder enig benul te hebben waar het eigenlijk over ging, toch maar eens opgezocht waar ik eigenlijk naar aan het luisteren was. Tsohle Tsohle is een eerbetoon aan de schepping en de schepper. Nou ben ik niet per se een heel religieus man, maar respect voor de (schoonheid van de) schepping heb ik des te meer. En dat die schepping mooi is, bewijst dit nummer—als uithoekje van die schepping—maar weer.

playlist

toon / verberg andere favorieten

2

Royel Otis
car

Ourness

indie rock

slacker pop

Car belichaamt voor mij een bepaalde levensfase. De fase waarin de wereld nog volledig open ligt, maar alles als een zoektocht voelt. De fase van vurige passie en intense hartbreuk. Muzikaal zet Royel Otis een sfeer van vrijheid en avontuur neer en zou de plaat niet misstaan bij een roadtrip in de wildernis, tekstueel en vocaal worden ambivalente gevoelens omschreven die me direct naar mijn jeugd terugbrengen. Een heerlijke plaat die je snel naar binnen trekt, maar met een verrassende diepte zorgt dat je blijft hangen.

3

Lola Kirke, Peter Dreams, Brian Dunphy, Darren Holden & Jack O‘Connell
Will Ye Go, Lassie Go?

Proximity Media

folk

irish trad

Ierse volksmuziek heeft een speciaal plekje in mijn hart. Misschien komt het door mijn voornaam. Eens in de zoveel tijd gaat mijn afspeellijst met Irish trad op en komen alle klassiekers even voorbij. Dat verveelt eigenlijk nooit. Je kunt je mijn plezier voorstellen toen ik er tijdens het kijken van Sinners achter kwam dat de halve soundtrack uit prachtige vertolkingen van Ierse folk classics bleek te bestaan. Absoluut hoogtepunt was voor mij deze prachtige versie van Wild Mountain Thyme. Hij ging direct in de afspeellijst en heeft daar een bijzonder plekje ingenomen.

4

Westerman
Nevermind

Partisan Records

indie

art pop

Een subtiel pareltje van Westerman. Er gebeurt eigenlijk helemaal niet zo gek veel in Nevermind, en het is misschien zelfs wel repetitief te noemen. Ik kan dan ook niet zo goed verklaren waarom het tóch zo ontzettend goed werkt. Het voelt in ieder geval alsof het recht uit het hart komt, en misschien is dat uiteindelijk wel het enige wat er écht toe doet.

5

Austra
The Hopefulness of Dawn

Domino Recording Co

synth-pop

dark pop

Vanuit de mist komen daar plots de dromerige vocalen van Stelmanis. Wow! De dromerige, mysterieuze vibe bouwt langzaam op en explodeert plots in een dansvloerwaardige anthem met hevige jaren 90 invloeden. De hoop van de zonsopkomst voelt opeens heel dichtbij. Het vormt voor mij het hoogtepunt van een heerlijk album, maar doet het ook geweldig als los nummer.

6

Cristobal Tapia de Veer
Enlightenment (Extended Version)

Self-released

experimenteel

avant-garde

De broeierige, decadente muziek die Cristobal Tapia de Veer voor The White Lotus componeerde, was misschien wel de best passende muziek die ooit voor een serie gemaakt werd. Dit jaar werd de iconische ululatie die de vorige twee seizoenen zo herkenbaar maakte achterwege gelaten, wat mij en vele anderen verbaasde. Maar Enlightenment bleek een groeier en al snel maakte teleurstelling plaats voor genot. Maar niet bij iedereen, zo bleek, want via internet werd zóveel ongenoegen geuit, dat Cristo zich genoodzaakt voelde om de volledige versie—waar de ululatie tóch in bleek te zitten—op YouTube te zetten met een rant over het feit dat het productieteam de volledige tune niet in de serie wilde gebruiken. En het moet gezegd worden: de in de intro gebruikte versie was vet, maar de volledige versie gaat nog harder. Cristo heeft helaas al medegedeeld dat hij volgend seizoen niet meer mee wil doen, maar gelukkig was zijn laatste theme tune voor de serie in ieder geval wel weer een klapper van jewelste.

7

LCD Soundsystem
Home (Tom Sharkett Edit)

DFA

indie dance

edit

De muziek van LCD Soundsystem heeft altijd een bijzonder hoog tease-gehalte. Onder het oppervlak schuilt vaak een knaller van een hit, maar in plaats daarvan wordt gekozen voor een meer complexe en subtiele structuur die muzikaal interessanter is. Op You Wanted a Hit zong Murphy destijds “You wanted a hit? Well, maybe I don't do hits”. Begrijpelijk en maar beter ook, maar stiekem blijf je als luisteraar wel benieuwd hoe het zou klinken als ’ie wél aan hits zou doen. En daarom is het geweldig dat meer dan 10 jaar na dato Tom Sharkett Home uit zijn artistieke jasje bevrijdt en met deze edit in de knalhit transformeert die altijd onder het oppervlak verstopt was. Misschien wilde Murphy toch stiekem zelf ook die hit wel horen, want nadat de NTS Chat ontplofte toen Flo Dill deze edit in de Breakfast Show draaide, werd de bootleg in no time teruggetrokken van internet als gratis download en alsnog officieel uitgebracht op Murphy’s label DFA.

8

Cafius & Fel C
Digital Satisfaction

TAU

tech house

80s

edit

Is het een edit? Is het een remix? Nee, het is iets totaal nieuws. Digital Satisfaction begint als een vrij getrouwe edit van Go Go Yellow Screen met wat extra oomph. Al snel worden de grenzen van wat nog een edit te noemen valt overschreden, en uiteindelijk escaleert de track in een totaal nieuwe creatie die hedendaagse dansvloeren (of een ADHD’er met een koptelefoon op) kan doen beven.

9

DJ Koze
Buschtaxi

Pampa

experimental

psychedelic

downtempo

minimal

DJ Koze kwam dit jaar met een uitstekend album waarin hij bewijst dat Duitse electronica nog altijd veel aan de wereld te bieden heeft. Buschtaxi is wat mij betreft de sterkste track en bouwt met een uitstekende progressie de mysterieuze, organische sfeer steeds verder uit tot een pompend en pulserend psychedelisch meesterwerk dat je de diepte van de schepping in trekt.

10

Justin Bieber
DAISIES

Def Jam

pop

R&B

“Ik kan niet wachten om te horen wat deze man nog meer in zijn mars heeft.” schreef ik vorig jaar over Mk.gee’s debuutalbum. Een samenwerking met Justin Bieber was niet wat ik verwacht had, maar misschien maakt dat het juist wel zo interessant. Hoewel Bieber duidelijk talent heeft, vind ik de kwaliteit van zijn muziek op z’n zachtst gezegd wisselend. Het feit dat het vaak (naar mijn smaak) enorm overgepolijst is, draagt daar in belangrijke mate aan bij. De combinatie van de grungy gitaar van Gordon met de zoetgevooisde stem van Bieber werkt veel beter als je het mij vraagt. Het geheel krijgt er een spontane zondagmiddag-jamsessie vibe door. Maar wat voor sessie dit dan ook als resultaat had, daar mogen er wat mij betreft meer van komen.

11

Céline Dessberg
Chintamani

That’s Love Records

ambient

mantrisch

soul

mongolian

Ik ben geen enorme fan van het Spotify algoritme omdat ’ie overwegend generieke “muziek” pusht die vooral financieel interessant is voor Spotify en/of erg lijkt op wat je al kent. Bij uitzondering komt er opeens een pareltje voorbij. Toen dit nummer opeens begon te spelen werd ik totaal overvallen door de prachtige, bijna mantrische, atmosfeer die Dessberg creëert. Op internet vond ik dat haar muziek is geïnspireerd op de twee werelden waarin ze opgroeide: de moderne westerse wereld enerzijds, en anderzijds de oude tradities van pastoraal Mongolië en het boeddhisme. Het resultaat is uniek en wonderschoon.

12

David Byrne
T Shirt

Matador

art pop

Bij de meeste mensen komen hun meer idiosyncratische kanten op latere leeftijd wat meer naar boven. David Byrne was er kunnen we wel stellen wat dat betreft vroeg bij, en kan eigenlijk niet echt nóg meer zichzelf worden. Eerder dit jaar sprak Byrne in de podcast van Louis Theroux over neurodiversiteit en zijn eigen uitdagingen met sociale interactie als gevolg van zijn anders werkende brein. Het verklaart (gedeeltelijk) wat de muziek van Byrne zo waanzinnig interessant maakt: er bestaat geen muziek zoals die van Byrne omdat er ook geen persoon bestaat zoals Byrne. Wie anders schrijft een nummer over hoe zijn vrouw hem uit moet leggen waarom personages in films bepaalde dingen doen? Het is uniek, grappig, interessant, intiem en mooi.

Na in september een album uit te hebben gebracht, volgde in november onverwacht nog een single: T Shirt. Hoewel ik erg van zijn album heb genoten, werd deze nog overstegen door T Shirt. Het nummer is zowel een ode aan als een parodie op onze neiging om statements te maken over complexe maatschappelijke vraagstukken via iets oppervlakkigs als een T-shirt-slogan. Byrne op z’n best.

13

Bon Iver
There’s a Rhythm

Jagjaguwar

indie folk

art pop

Het feit dat Justin Vernon een nummer uitbrengt waarvan het refrein niet meer is dan “There’s a rhythm, there’s a rhythm.” is veelzeggend. Het getuigt van het soort zelfvertrouwen en lef dat alleen een ambachtsman (of -vrouw) zich kan veroorloven. Ons leven wordt gedragen door ritmes: die van ons lichaam, van de natuur, van de samenleving, en ga zo maar door. Het zijn vaak onzichtbare ritmes, maar als je er bij stilstaat, heeft het iets poëtisch en als je je eraan overgeeft iets bevrijdends. There’s a Rhythm vangt de poëzie van de ritmische aard van het leven in zowel tekst als muziek op prachtige wijze.

14

Penguin Cafe & NATURE
Cutting Branches for a Temporary Shelter

Earth/Percent

neo classical

nature sounds

Vorig jaar werd op de Dag van de Aarde een lading muziek uitgebracht met NATURE als co-artiest, waar natuurgeluiden een prominente plek in kregen. Een deel van de opbrengsten van die muziek gaat naar het—door Brian Eno opgerichte—goede doel Earth/Percent. Dit jaar werd dat initiatief voortgezet en werd een nog grotere lading nummers uitgebracht volgens hetzelfde concept. Deze prachtige herinterpretatie van Cutting Branches for a Temporary Shelter overtreft wat mij betreft het toch al mooie origineel door de perfecte synergie tussen het fragiele pianospel en de even fragiele natuurgeluiden. Ik heb het nummer zo vaak geluisterd, dat van de opbrengsten ongetwijfeld een heel ecosysteem gered kan worden.

15

Panda Bear
Praise

Domino Recording Co

psychedelic

lo-fi

sampling

Nieuwe muziek van Panda Bear zal ik altijd direct een luisterbeurt gunnen. Het is altijd onmiskenbaar Panda Bear en toch blijft het interessant. Terugkerend element is de kracht van repetitie, die in combinatie met de bijna dronerige vocalen van Lennox soms bijna hypnotiserend werken. In Praise tilt Lennox de kracht van repetitie naar een bijna spiritueel niveau. Elke alledaagse handeling krijgt een bijna sacrale waarde als je ‘m maar vaak genoeg herhaalt, lijkt hij te zeggen. “Again and again, and again, and again. And again and again, and again, and again. And again and again, and again, and again. And again and again, and again, and again. And again and again, and again, and again. And again and again, and again, and again. And again and again, and again, and again. And again and again, and agaaaaaaaaaaaaaaaaaaaain”.

16

Fever Ray
I’m Not Done (Therapy Session)

Rabid Records

experimental

dark pop

De muziek van Karin Dreijer is volstrekt uniek. Ik heb altijd het gevoel dat ik een bijzonder intiem kijkje in haar leefwereld krijg als ik muziek van haar luister. Ze maakt—door zich bijzonder kwetsbaar op te stellen—bijzonder krachtige muziek die zowel overbrengt hoe waardevol het is om anders te zijn, als hoe zwaar dat soms kan zijn. Ik kan me een moment jaren geleden herinneren waarop ik een nummer van haar band The Knife draaide en zowel meerdere mensen het nummer complimenteerden, als mensen vroegen of er iets anders op mocht worden gezet omdat ze er naar van werden. Het illustreert volgens mij goed hoe het is om écht jezelf te zijn als je (erg) afwijkt van de norm. In I’m Not Done staat Dreijer voor zichzelf en weigert ze zich in een hokje te laten stoppen. “Ik ben nog niet klaar, en ik bepaal zelf wie ik ben”. Ze pakt zelf de controle over haar lichaam en identiteit, maar erkent met de ondertitel (Therapy Session) ook de mentale tol die zo’n keuze met zich meebrengt. Het levert bijzondere muziek op die daarnaast ook nog eens bijzonder luisterbaar is.

BESTE ARTIKEL

Jonathan Mahler & Jim Rutenberg
‘You’ve Blown a Hole in the Family’: Inside the Murdochs’ Succession Drama

New York Times Magazine

macht

intrige

Murdoch

Rupert Murdoch: de man achter ’s werelds grootste mediaconglomeraat waar onder andere het in Amerika extreem invloedrijke Fox News onder valt. Er is misschien wel geen enkel ander persoon die de westerse beschaving zo naar de vernieling heeft geholpen als hij met zijn media heeft gedaan. Hij is inmiddels dik in de negentig en probeert zijn rijk over te dragen aan zijn oudste zoon (wat inmiddels lijkt te zijn gelukt), maar dat was—door eerder gedane toezeggingen aan zijn andere kinderen—niet gemakkelijk. Recent stond de hele familie in besloten rechtszaal juridisch uit te vechten of Rupert het recht had zijn oudste zoon Lachlan als opvolger naar voren te schuiven. Daarvan zijn meer dan 3000 pagina’s uitgelekt, die de ruggengraat van dit waanzinnige artikel vormen. De intriges zijn nog bizarder dan in de HBO serie Succession, die losjes op de Murdochs gebaseerd is. Een lang artikel, maar zeer de moeite waard. Zelden krijg je zo’n vernietigend kijkje achter de schermen bij zo’n invloedrijke dynastie.

toon / verberg andere favorieten

2

Timothy White
How My Dad Reconciled His God and His Gay Son

New York Times

transformatie

acceptatie

Soms kom je als mens in een situatie terecht waarin je meest fundamentele waarden opeens onder druk komen te staan. Ze helpen je niet meer verder, of bezorgen je zelfs veel leed. Het zijn de zwaarste momenten in een mensenleven, maar het zijn, wanneer we er open in stappen en deze momenten aanwenden om onszelf te transformeren, ook de meest waardevolle momenten. Dit artikel beschrijft op aangrijpende wijze—met behulp van passages uit een dagboek—de transformatie die een pastoor doormaakt nadat zijn zoon uit de kast komt. De openhartige beschrijvingen van de pastoor laten het hele transformatieproces zien: de vertwijfeling, de pijnlijke afbreuk van het oude, de wanhoop, de glimpjes van het nieuwe die zich langzaamaan aftekenen aan de horizon, en ten langen leste de ontpopping van een nieuw, sterker persoon. “Father, thank you that you created our son gay. Forgive me for how poorly I received that gift.” leest de laatste passage uit het dagboek die je als lezer te zien krijgt. Zo’n transformatie doormaken vergt ongelooflijk veel moed, kracht, zelfreflectie en doorzettingsvermogen. Mensen zoals deze dappere pastoor laten iedereen zien hoe we onszelf kunnen overstijgen wanneer het leven een onverwachte wending neemt.

3

Claire L. Evans
What Can a Cell Remember?

Quanta Magazine

geheugen

leven

microbiologie

Als Claire L. Evans iets heeft geschreven, duik ik er altijd direct in. Evans is een echte generalist die ongelooflijk spannende verbanden ziet en daar op hele leuke, toegankelijke en enthousiasmerende manier over weet te schrijven. Ook dit artikel zette mij direct aan het denken over de aard van geheugen. Wat is het eigenlijk? En als een cel (een zekere vorm van) geheugen heeft, heeft een stad dat dan ook? Ik hoop dat Evans niet lang wacht met het uitbrengen van een boek, want ik kan niet wachten tot ze haar ideeën op grotere schaal dan een artikel uiteenzet.

4

Guilherme Klein Martins
Towards Good Globalisation

aeon

globalisering

macro-economie

Dat het aantrekken van economische activiteit vanuit het buitenland goed is, is decennialang als een gegeven aangenomen in de mainstream economie. Recent onderzoek toont aan dat dit waar kán zijn, maar dat het zonder strategische agenda waarbinnen die investeringen passen vaker juist economische groei doet stagneren. Dit artikel zet uitstekend uiteen waarom dat zo is en laat zien hoe het ook kan.

5

John Last
Is God a Mushroom?

The Long Now

psilocybine

religie

Het idee dat God een paddenstoel is, klinkt in eerste instantie wellicht vrij bizar, maar is dat bij nadere analyse eigenlijk helemaal niet. Paddenstoelen zijn al onnoemelijk veel langer op deze planeet dan wij mensen en hallucinerende paddenstoelen hebben ons altijd omgeven. Recent onderzoek laat bovendien zien dat transcendente psilocybine-ervaringen en transcendente spirituele ervaringen zo erg op elkaar lijken dat het niet gek is om aan te nemen dat het één en hetzelfde ding is. Historisch onderzoek heeft daarnaast steeds meer aangetoond dat gebruik van hallucinerende planten alomtegenwoordig is in oude religieuze praktijken. Wat mij aanspreekt aan deze theorie is de gedachte dat God—onze schepper—misschien wel gewoon onze planeet is: het ecosysteem van planten en dieren waarmee wij zijn gecoëvolueerd. Hoe logisch is het dat een transcendente ervaring niet ontstaat ten dienst van een abstracte schepper in de ether, maar simpelweg het besef is dat we één zijn met onze omgeving; volledig afhankelijk van wat de Aarde ons kan bieden. Juist dat inzicht is nodig om in symbiose te raken met onze omgeving en uiteindelijk ook een toekomst voor onszelf te kunnen creëren.

6

Josh Dzieza
How Wikipedia Survives While the Rest of the Internet Breaks

The Verge

wikipedia

instituties

neutraliteit

Het internet wordt steeds meer gedomineerd door gepolariseerde echokamers. Zo erg zelfs, dat het bijna een onvermijdelijk resultaat lijkt van het internet zelf. Dat maakt een uitzondering als Wikipedia interessant. Niet voor niets wordt het wel de site genoemd die in theorie niet werkt, maar in praktijk wel. Hoe kan het dat Wikipedia al zo lang in staat blijkt neutrale feitelijke informatie te bieden en een waarheidsgetrouwheid heeft die je eigenlijk niet voor mogelijk houdt (zeker niet als je een middelbareschooldocent bent)? Dat heeft te maken met de onderliggende regels waar de site op gefundeerd is. Dit artikel legt de fascinerende architectuur van de site uit en werpt een licht op de hedendaagse (politieke) druk waar de site mee te maken heeft. Een must-read voor iedereen die benieuwd is hoe je met een paar simpele regels (en een groep bevlogen mensen die de regels handhaven) een complex sociaal systeem structureert.

7

Ed Bradon
Magical Systems Thinking

Works in Progress

strategie

complexe systemen

Ik zie het overal om me heen en moet bekennen dat ik me er zelf ook regelmatig schuldig aan maak: het proberen te verbeteren van complexe systemen met quick fixes. Maar complexe systemen doen zelden tot nooit wat we verwachten dat ze doen en ze behandelen alsof dat wel het geval is, verergert vaak de problemen die we proberen te fixen en creëert bovendien vaak nieuwe (ergere) problemen. Bradon geeft een aantal komische voorbeelden, maar beschrijft vervolgens een krachtige en toegankelijke strategie om complexe systemen wél te verbeteren. Zeer welkom in deze tijd met vele in elkaar grijpende maatschappelijke problemen.

8

Marco Giancotti
Purpose from First Principles

Plankton Valhalla

purpose

complexe systemen

feedback loops

Marco schreef dit jaar dit laatste deel van een trilogie waarvan het eerste deel vorig jaar in mijn lijstje stond. In dit derde essay maakte hij al mijn verwachtingen waar, en legt hij uit hoe een van onze sterkste intuïties over de wereld om ons heen (dat alles een ‘doel’ heeft) vaak niet klopt. Het onderscheid tussen processen met en zonder doel is volgens hem fundamenteel om te begrijpen en kan ons helpen onze energie nuttiger te gebruiken. De heldere wijze waarop hij de verschillen uiteenzet helpt om ze in de praktijk beter te herkennen.

9

Philip Ball
Why Everything in the Universe Turns More Complex

Quanta Magazine

leven

complexiteit

Philip Ball is niet bang om de grote vragen te stellen, zoals de titel van zijn recente boek How Life Works verraadt. In dit artikel duikt hij in de theorie die functionele informatie als selectiecriterium beschouwt in evolutie en daarmee evolutie breder trekt dan alleen biologische evolutie. Een fascinerende theorie en dit artikel is een absolute aanrader voor iedereen die nieuwsgierig is naar de diepere lagen van onze wereld.

10

Henrik Karlsson
A Funny Thing About Curiosity

Escaping Flatland

purpose

passie

Van nature ben ik erg geneigd om ’s werelds grootste problemen op te zoeken en te kijken hoe ik die op kan lossen, of daar tenminste een bijdrage aan te leveren. Vrij recent kwam ik erachter dat dat de verkeerde instelling (voor mij) is, omdat ik daardoor niet met de dingen bezig was die me energie geven waardoor ik mezelf opbrandde en uiteindelijk nog weinig produceerde dat ik zelf waardevol vond. Ik probeer nu vooral tijd te steken in dingen die me energie geven. Maar dat is zo makkelijk nog niet. Karlsson reflecteert kritisch op zichzelf en omschrijft op uitstekende wijze zijn vergelijkbare struggle. Belangrijker is dat hij vervolgens in zijn unieke stijl weet te schetsen hoe je dingen vindt die je energie geven op zo’n manier dat je het goed op jezelf kunt betrekken.

11

Lily Scherlis
Experiences in Groups

n+1

groepsdynamiek

psychologie

Mensen zijn sociale dieren en mensen kun je daarom eigenlijk nooit begrijpen zonder de groepsdynamieken waar ze onderdeel van uitmaken te begrijpen. Lily Scherlis neemt deel aan een group relations conference om zichzelf beter te leren begrijpen en schreef daar dit essay over. Het essay is inhoudelijk interessant en verhelderend, maar het schrijfwerk van Scherlis is bovendien een waar genot. Ik vloog door dit essay heen en heb me direct ingeschreven voor haar persoonlijke mailinglist. Meer van dit graag.

12

Claire L. Evans
The Worm That No Computer Scientist Can Crack

WIRED

intelligentie

microbiologie

Met al het geroeptoeter van tech-CEO’s die claimen dat ware kunstmatige intelligentie voor de deur staat, zou je ze—als ze er zelf geen gigantisch belang bij hadden om hun aandelenprijzen op te drijven met grootse beloftes—bijna gaan geloven. Maar hoe dicht zijn we eigenlijk bij het begrijpen van wat intelligentie überhaupt is. Wat doet een brein eigenlijk precies? Dat lijkt een redelijk fundamentele vraag om te beantwoorden als we echte intelligentie willen creëren. Want “wat ik niet kan creëren, begrijp ik niet”, zo stond op het schoolbord van Richard Feynman gekalkt toen hij overleed. Dit artikel gaat over een al dertien jaar lopend project waarin een digital twin van een microscopisch kleine worm geprobeerd wordt te maken. Vooralsnog met weinig succes. Optimistische schattingen van deelnemende wetenschappers waarin wordt uitgegaan van optimale financiering en wereldwijd vloeiend verlopende samenwerking denken over tien jaar misschien zo’n worm—die korter is dan de dikte van een haar—te kunnen simuleren. Het geeft een ontnuchterend beeld van hoe weinig we momenteel echt begrijpen van biologie en intelligentie. “Biologie neigt computermensen snel nederig te maken”, aldus Evans.

13

Joshua May
Why We Should Think of Neurodiversity Like We Do Personality

psyche

neurodiversiteit

complexe systemen

Complexe systemen zijn altijd opgebouwd uit verschillende onderdelen. Zoals veel in de natuur lijken veel onderdelen redelijk op elkaar, maar zijn er ook altijd uitzonderingen. Die afwijkende onderdelen zijn interessant omdat ze meestal de plek in systemen vormen waar vernieuwing en innovatie optreedt en waar onvervangbare processen plaatsvinden. In samenlevingen zijn neurodiverselingen zulke uitschieters, maar er blijft veel onduidelijk over wat neurodiversiteit eigenlijk is. Dit artikel beschrijft hoe de manier waarop onze hersenen informatie verwerken van nature op allerlei spectra valt: langzaam/snel, globaal/specifiek, etc. De meeste breinen vallen ergens op het midden van de meeste spectra, maar neurodiverse breinen zitten meer richting de extremen. De auteur pleit op overtuigende wijze voor minder binair denken over neurodiversiteit en beschrijft een betere manier om erover na te denken. Een waardevolle boodschap voor een samenleving die veel op het spel heeft staan bij het zo goed mogelijk functioneren van iedereen op dat spectrum van neurotypisch tot neurodivers.

14

Cecilia Padilla-Iglesias
How Societies Morph with the Seasons

SAPIENS

anthropologie

circle of life

Een type artikel dat een speciaal plekje in mijn hart inneemt verkent inspirerende ideeën die potentieel oplossingen voor hedendaagse problemen kunnen inspireren, en die tegelijkertijd laten zien hoe zo’n idee in de praktijk al mogelijk is. Dit artikel is daar een uitstekende voorbeeld van. Het vertelt hoe wij in onze samenleving vergeten zijn met de seizoenen te leven, zowel letterlijk als figuurlijk. Niemand zit meer te wachten op de winter, maar het gevolg is dat er weinig ruimte meer is voor vernieuwing en we eindeloos vast blijven zitten in hetzelfde socio-culturele corset, waardoor we technisch simpele problemen maar niet opgelost krijgen. Cecilia Padilla-Iglesias laat zien hoe andere samenlevingen dat anders doen, en prikkelt de verbeelding.

BESTE SERIE

Nathan Fielder
The Rehearsal

HBO

seizoen 2

comedy

communicatie

absurdisme

neurodiversiteit

Communiceren voelt voor veel mensen als een tweede natuur; het gaat vanzelf. Dat kan de indruk wekken dat het ook vanzelf goed gaat, maar goed overbrengen wat je voelt of bedoelt is juist heel moeilijk. Nathan Fielder—voor wie communiceren vermoed ik niet als tweede natuur aanvoelt—legt in dit tweede seizoen op buitengewoon originele en hilarische wijze bloot hoe mensen niet in staat zijn om hun boodschap over te brengen. Of er nou ongelooflijk veel of vrijwel niets op het spel staat. Door mensen in afwijkende—vaak absurde—omstandigheden te brengen die nét genoeg lijken op “de echte wereld” worden ze gedwongen sociaal te improviseren en schemeren kanten van de menselijke aard door die we eigenlijk nooit te zien krijgen. The Rehearsal is af en toe tenenkrommend ongemakkelijk, maar tegelijkertijd innemend. Het is hilarisch en totaal absurd, maar tegelijkertijd diepzinnig en leerzaam. Niemand maakt televisie zoals Nathan Fielder en ik kan niet genoeg lof uiten voor het meesterwerk dat hij hier neer heeft gezet.

toon / verberg andere favorieten

2

Dan Erickson
Severance

Fifth Season & Red Hour Films

seizoen 2

comedy

mysterie

spanning

De perfecte opvolger voor het waanzinnige eerste seizoen. Severance weet weer de perfecte balans te vinden tussen mysterie, spanning, Kafkaëske benauwdheid, moreel-filosofische vraagstukken, rauwe emotie en absurdistische humor. De serie heeft een zeer intrigerend centraal concept en is bovendien feilloos uitgevoerd. De casting is spot on, het acteerwerk loepzuiver (met als hoogtepunt de fenomenale bijrol van Tramell Tillman), de symboliek verrijkend, de cinematografie top notch, de afwisseling van tempo precies goed en het script... Wauw! Ik kan er niet over uit hoe sterk deze serie is. Severance dwingt je als kijker moreel-filosofische vraagstukken over macht, leven en dood, en de functie van pijn en verdriet in een betekenisvol leven onder ogen te komen en doet dat op geheel unieke wijze. Elke aflevering kijkt lekker weg, maar biedt ook een intellectuele uitdaging aan de kijker die dat aan wil gaan. Severance is het soort fenomeen dat zich in de wereld van series maar eens in de zoveel tijd voordoet, waar fans massaal na elke aflevering online uitgebreide theorieën delen over de motivatie van karakters, wat bepaalde visuele elementen misschien foreshadowen, en wat de filosofische gedachte achter een schilderij op de achtergrond is. Als liefhebber kun je daar alleen maar van genieten.

3

Seth Rogen & Evan Goldberg
The Studio

Lionsgate, Perfectly Pleasant Productions & Point Grey Pictures

satire

showbiz

comedy

Iedere aflevering neemt op zijn eigen unieke wijze de filmindustrie op de hak. Vaak door grappen op metaniveau die van een ongekende originaliteit getuigen. The Studio is knap gemaakt en conceptueel ijzersterk, maar vooral gewoon hilarisch. De bijrol van Bryan Cranston is niet minder dan perfect.

4

Mike White
The White Lotus

Rip Cord Productions

seizoen 3

ongelijkheid

zwarte humor

toerisme

2025 was een geweldig jaar voor series, in vrijwel elk ander jaar zou dit seizoen van The White Lotus op nummer 1 van mijn eindejaarslijst zijn beland, maar dit jaar dus op de vierde positie. Seizoen 3 brengt wederom rijke westerlingen in een omgeving waar ze met andere culturen, maar vooral met zichzelf worden geconfronteerd. Als in geen enkele andere serie wordt een ongemakkelijke, bijna broeierige, sfeer neergezet waarin de gemoederen steeds verder oplopen. Dat het totaal gaat escaleren is al vrij snel duidelijk, maar hoe dat gaat gebeuren blijft tot het laatste moment een heerlijk mysterie. Belangrijker dan het plot zijn de personages en hun interacties. Mike White is een meester in het schrijven van interessante personages en ook dit seizoen is weer een waanzinnige cast gevonden die die personages meesterlijk tot leven brengt. Niet veel series leunen zo sterk op ingezoomde gezichtsuitdrukkingen, en keer op keer weten acteurs in close-ups complexe emoties te vertolken die je als kijker direct begrijpt. Het geheel is voorzien van ongeëvenaarde muziek, die alles van een extra dimensie weet te voorzien. Knap is dat achter de hilarische en bij vlagen zelfs vulgaire eerste laag een diepere laag verscholen is die je als kijker over ongemakkelijke sociale vraagstukken doet nadenken. Er is niets zoals The White Lotus en ook dit seizoen is weer onmisbaar.

5

Philip Barantini
Adolescence

It's All Made Up Productions, Matriarch Productions, Plan B Entertainment, Warp Films

drama

Adolescence verkent hedendaagse thema’s op tijdloze wijze. De cinematografie en het acteerwerk zijn overal zo loepzuiver, dat ik me tijdens het kijken voortdurend afvroeg hoe ze alles er zo levensecht uit konden laten zien. Het voelt alsof je erbij bent, en dat maakt dat ieder moment drie keer zo hard binnenkomt. Nergens wordt de serie theatraal, maar subtiliteit en authenticiteit worden gebruikt om de diepgang van alledaagse zaken in hun volle gewicht over te brengen. Ontroerend, onthutsend en ongelooflijk knap gemaakt.

6

Diederik Ebbinge
Chateau Promenade

NTR

satire

Het gehele Nederlandse televisielandschap wordt genadeloos op de hak genomen in weer een meesterlijke reeks van de Promenade-crew. De humor is vlijmscherp, origineel en bovenal hilarisch. Dit is misschien wel het beste wat de publieke omroep te bieden heeft, en dat zegt wat.

7

Tim Robinson & Zach Kanin
The Chair Company

Hyperobject Industries, Zanin, Wolfmask & HBO

absurdisme

The Chair Company is even grappig als bizar. Tim Robinson werd bekend met zijn absurdistische sketches, en deze serie voelt soms aan alsof hij het idee voor een sketch net zo lang op heeft gerekt tot het een volledige serie was. Dat klinkt niet alsof het zou moeten werken, maar dat doet het wel. Elke aflevering staat bol van de unieke vindingen en meerdere keren per aflevering vraag ik me af wat er in Robinsons hoofd om moet gaan om de ideeën te kunnen produceren die tot deze serie hebben geleidt.

8

Craig Mazin & Neil Druckmann
The Last of Us

The Mighty Mint, Word Games, PlayStation Productions & Naughty Dog

seizoen 2

drama

zombie horror

Seizoen 2 van de hitserie, waarvan het eerste seizoen twee jaar geleden bovenaan mijn lijstje prijkte. Het tweede seizoen is gebaseerd op de controversiële tweede game, waarin gewaagde keuzes gemaakt zijn. Voor mij werkte dat in de game uitstekend en de vertolking naar een serie is net als bij het eerste seizoen weer uitmuntend. Het moreel gelaagde verhaal is met geweldige cinematografie en puik acteerwerk naar een serie vertolkt. De lengte van de tweede game maakte het echter onmogelijk om alles in één seizoen te proppen, waardoor het seizoen voor mijn gevoel wat abrupt eindigt en—in tegenstelling tot het eerste seizoen—een natuurlijk begin en eind mist.

9

Tina Fey, Lang Fisher & Tracey Wigfield
The Four Seasons

Little Stranger, 3 Arts Entertainment, Original Langster, Big Wig Productions & Universal

comedy

Ik vond The Four Seasons een heerlijk laagdrempelige serie die ongecompliceerd (maar zeker geen dom) vermaak biedt. Ik heb me van begin tot eind uitstekend vermaakt en ging af en toe stuk van het lachen. Soms is dat genoeg.

10

Tim de Wit
De Wit en de Brit

VPRO

brexit

politiek

polarisatie

Wat is er vijf jaar na de Brexit terecht gekomen van de beloftes die de Britten destijds werden voorgehouden? Tim de Wit, die ten tijde van de Brexit correspondent was aan de andere kant van het kanaal, gaat terug om dat uit te zoeken. Vrij weinig, zo blijkt. Migratie—waarschijnlijk het belangrijkste thema—is niet afgenomen maar verdubbeld en waar het eerst vooral Europese migranten waren, zijn het nu vooral migranten van buiten Europa; de NHS trekt meer migranten dan ooit aan, maar is nog steeds niet in staat mensen zorg te leveren met—voor Nederlandse begrippen—astronomisch lange wachtlijsten en navrante situaties in ziekenhuizen; en het vertrouwen in de politiek is in achterstandsgebieden totaal verdwenen (voor zover het er nog was). Een uitstekend geproduceerde miniserie die iets zeldzaams doet: op gedegen en objectieve wijze controleren wat er precies van bepaalde politieke voornemens terecht is gekomen en wat niet.

11

The Duffer Brothers
Stranger Things

21 Laps Entertainment, Monkey Massacre Productions & Upside Down Pictures

seizoen 5

coming-of-age

80s horror

dark fantasy

Stranger Things is duidelijk geïnspireerd op werken van Stephen King zoals It en Stand by Me, maar ook werk van Spielberg (E.T.) en horror-legende John Carpenter (The Thing, Halloween). Dat rijke inspiratiepalet resulteert in een soort nostalgische 80s feelgood horror die ijzingwekkende spanning met coming of age storytelling vermengt. Zoals ieder seizoen worden ook in dit laatste seizoen weer feilloos nieuwe personages geintroduceerd, waar je direct van gaat houden (Go Delightful Derek!). Ik kan niet ontkennen dat ik af en toe een beetje moest lachen om de absurditeit van het feit dat inmiddels volwassen acteurs nog steeds kinderen moeten spelen, maar alles bij elkaar zetten De Duffer Brothers wat mij betreft een waardige en bezielde punt achter het verhaal dat inmiddels tien jaar geleden als complete verrassing mijn hart wist te veroveren.

BESTE GAME

Hazelight
Split Fiction

Electronic Arts

PS5

couch co op

fantasy

sci-fi

Games kunnen je brein kraken, je hart raken, je reflexen testen of nieuwe inzichten geven... Er zijn veel redenen om te gamen, maar de oudste is misschien wel dat je er plezier aan kunt beleven en op dat vlak blinkt Split Fiction uit. Werkelijk alles is uit de kast getrokken om een uitdagende, intuïtieve en ongelooflijk diverse game neer te zetten die werkelijk uit z’n voegen barst van de creativiteit en uren aan puur plezier brengt. Hazelight laat met deze game wederom zien dat ze de absolute heerser zijn als het op co-op games aankomt. Als geen andere game moet je in Split Fiction samenwerken door met complementaire vaardigheden—die voortdurend veranderen—obstakels te overwinnen. Er zit geen saai moment in de hele game en in de constant veranderende omgeving wordt je gezamenlijk telkens weer gepusht om nader tot elkaar te komen. Ik was enorm onder de indruk van de innovatieve manieren waarop (co-op) gaming ver voorbij z’n grenzen geduwd werd en hoop dat het vele andere developers inspireert. Split Fiction is het soort game waarbij ik zou willen dat ik het opnieuw voor het eerst kon spelen.

toon / verberg andere favorieten

2

AdHoc Studio & Critical Role
Dispatch

AdHoc Studio

PS5

tactiek

narratief

comedy

keuze

stripboek

Ik pakte Dispatch als laatste game dit jaar nog op en dat was een goed besluit. Al direct hadden het verhaal en de karakters me in hun greep en kon ik elke keer dat ik de game neerlegde niet wachten tot ik weer verder kon. Qua gameplay biedt Dispatch een unieke combinatie van een narratief dat sterk door je keuzes beïnvloedt wordt, ijzersterke humor en uitdagend tactisch resource management. Qua formule voelt het als een combinatie van een game, een stripboek en een serie, maar nergens voelt die combinatie geforceerd. In tegendeel, het voelt eigenlijk alsof na vele iteraties deze game de formule perfectioneert. Een waanzinnige prestatie en ik zal deze game in de toekomst zeker nog een keer oppakken.

3

MachineGames
Indiana Jones and the Great Circle

Bethesda

PS5

RPG

adventure

Vorig jaar kwam deze game al uit op de Xbox, maar die heb ik niet, dus ik moest wachten op de PS5-release dit jaar. Na alle goede recensies te zien verschijnen ging het steeds meer kriebelen om in de huid van een iconische jeugdheld te kruipen en toen ik de game dan eindelijk kon spelen, waren mijn verwachtingen tot grote hoogte gestegen. Dat bleek al snel terecht want al na een klein kwartiertje zat ik er helemaal in. MachineGames heeft er duidelijk veel tijd en moeite in gestoken om de game aan te laten voelen alsof ’ie in het Indiana Jones universum thuishoort. De 80s Spielberg vibe met zijn iconische belichting, camerahoeken en settings, de perfect nagebootste lichaamstaal en mimiek van een jonge Harrison Ford (waar Troy Baker als je het mij vraagt een award voor had moeten krijgen bij the game awards), de gameplay die je subtiel verleidt om zelf als een ware Indy door de wereld te manoeuvreren met vermommingen en sluiptactieken in plaats van er als een wilde op los te schieten, het verhaal, de personages, de droge humor, de epische artefacten, de locaties, de mysteries, de veel te toevallige gebeurtenissen. Alles schreeuwt Indiana Jones. Zelfs de Wilhelm scream zit er—zoals het een Indiana Jones betaamt—netjes in verwerkt. Maar MachineGames is een stap verder gegaan dan alleen het kopiëren van het zorgvuldig opgebouwde Indiana Jones-universum, door de wereld en het personage op authentieke wijze door te ontwikkelen. Dat is een risico, en dat heeft in dit geval enorm goed uitbetaald. The Great Circle bewijst dat de Indiana Jones formule niet alleen voor films, maar net zo goed als game werkt—misschien zelfs wel beter, want wat mij betreft kan eigenlijk alleen de eerste film het plezier van deze productie evenaren. Wat een liefde en zorgvuldigheid zit er in deze game.

4

Game Freak
Pokémon Legends: Z-A

Nintendo

Switch 2

creature collector

RPG

Wie mij wat beter kent weet dat ik een zwak heb voor verzamelen. Ik weet niet wat het is, maar het bij elkaar brengen en organiseren van dingen geeft me buitengewoon veel voldoening. Het zal dan ook niet verbazen dat een game met de slogan ‘Gotta Catch ‘Em All’ iets met mij doet. Als geen enkele andere game weten Pokémon-games de verzamelaar in me naar boven te halen en rust ik niet voordat mijn Pokédex netjes gevuld is. De games zijn (in mijn ogen) een tijdje enorm bergafwaarts gegaan en ik was dan ook lange tijd afgehaakt, maar de afgelopen jaren heeft Game Freak in de Legends serie wat geëxperimenteerd met de formule en dat doen ze mijns inziens met veel succes. Als vanouds haalt Legends: Z-A de kleine jongen in mij naar boven die zich zo verliest in het uit de boom schieten van kastanjes om zijn verzamelemmertjes mee te vullen dat ’ie de tijd uit het oog verliest en per ongeluk drie uur te laat komt opdagen voor het avondeten. Legends: Z-A heeft met gemak tientallen van mijn levensuren geabsorbeerd, maar ik zou ze er zo opnieuw in steken.

5

Sandfall Interactive
Clair Obscur: Expedition 33

Kepler Interactive

PS5

jrpg

turn-based combat

dark fantasy

belle époque

rouw

JRPG’s hebben eigenlijk nooit mijn aandacht weten te trekken, maar ik hoorde zoveel positieve geluiden over deze game van de nieuwe Franse developer Sandfall Interactive dat ik hem toch besloot een kans te geven. Daar kreeg ik geen spijt van. In eerste instantie werd ik vooral gegrepen door de prachtige muziek, de uitdagende gameplay en de prachtige op de belle époque geïnspireerde wereld, maar geheel onverwacht werd ik steeds dieper emotioneel geraakt door het verrassend goed in elkaar stekende verhaal. Enige minpuntje was voor mij dat de kloof tussen makkelijke en “normale” moeilijkheid te groot was waardoor ik het tegen het einde óf te moeilijk óf te makkelijk vond. Een absolute aanrader voor iedereen die wel van een uitdaging houdt en niet bang is om zijn of haar eigen emoties te verkennen.

6

Kenny Sun
BALL x PIT

Devolver Digital

Switch 2

arcade

roguelite

Heerlijke laagdrempelige game die zijn inspiratie duidelijk uit oude arcade(stijl)-games zoals Space Invaders en Arkanoid haalt, maar het geheel een eigentijdse draai geeft door er een roguelite van te maken. En dat werkt gewoon. Precies verslavend genoeg, waardoor ik hem steeds op blijf pakken voor korte runs, maar ook prima weg kan leggen als er iets moet gebeuren.

7

Y/CJ/Y Games
Keep Driving

Y/CJ/Y Games

Steam

inventory management

pixel art

road trip

Keep Driving is een heerlijke indie-game over de korte periode in je leven waarin je volwassen genoeg bent om zelfstandig dingen te ondernemen, en ook nog eens de tijd hebt om dat te doen. En wat doe je als je zeeën van tijd hebt en de wereld aan je voeten ligt? Roadtrippen. Deze game weet de roadtrip-ervaring op treffende en humoristische wijze te vatten. De basis van het spel is dat je de juiste gear in je achterbak moet leggen om onverwachte gebeurtenissen op de weg het hoofd te kunnen bieden. De mechanics zijn makkelijk te leren, maar wel bevredigend. Het spel is dan ook niet per se heel uitdagend, maar vooral goed in het terugbrengen van kostbare herinneringen door de herkenbare situaties waar het spel je in brengt. “You were young, this life was yours, you had time...” zo vertelt het spel je wanneer je begint. De zeeën van tijd die ik toen had heb ik helaas niet meer, maar Keep Driving weet—door de uitstekend geslaagde relaxte vibe waar de muziek, de pixel art en de komisch oppoppende gedachten van de chauffeur—even het ontspannen gevoel terug te brengen dat het hebben van zoveel tijd geeft.

8

Dogubomb
Blue Prince

Raw Fury

PS5

puzzle

roguelite

Blue Prince begint eenvoudig: je erft een enorm landhuis van je oom, maar alleen onder de voorwaarde dat je de mysterieuze verborgen kamer weet te vinden. Klinkt simpel, maar al snel blijkt dat de plattegrond van het huis iedere nacht volledig veranderd. Ik heb me uitstekend vermaakt en vond de afwisseling tussen vernuftige puzzels, strategisch plannen van plattegronden, en tactisch positioneren van kamers goed werken en een verfrissende toevoeging aan het puzzelgenre. Hoewel ik het spel zelf heb weggelegd na het afronden van het hoofddoel van het spel, zag ik op internet dat de postgame bizar lastige puzzels biedt aan spelers die er geen genoeg van kunnen krijgen. Sommige puzzels zijn zo lastig dat ze zelfs vele maanden na de release met de collectieve inspanning van communities op internet nóg niet gekraakt zijn. Wie z’n innerlijke detective wil ontketenen heeft aan Blue Prince een goede.

BESTE FILM

Ryan Coogler
Sinners

Proximity Media

supernatural horror

southern

muziek

Sinners is doordrenkt van de symboliek en brengt een belangrijke boodschap. Toch zijn het vooral gewoon de geweldige sfeer en het amusante verhaal die wat mij betreft deze film zo geweldig maken. Elke seconde is gevuld met prachtige beelden, heerlijke spanning en geweldige muziek waardoor het een genot voor de zintuigen is. Sinners brengt op prachtige wijze een ode aan zwarte kunst en cultuur, maar is bovenal gewoon een dikke twee uur aan puur entertainment die over een paar decennia zijn eigen lofzang verdient.

toon / verberg andere favorieten

2

Robert Eggers
Nosferatu

Maiden Voyage Pictures, Studio 8 & Birch Hill Road Entertainment

gothic horror

supernatural horror

dark fantasy

Nosferatu is Robert Eggers op de piek van zijn ambacht. Elk detail staat ten dienste van het creëren van een heel specifieke wereld waarin historische accuraatheid en bovennatuurlijke fantasie zorgvuldig met elkaar tot een coherent geheel zijn verstrengeld, waardoor zelfs het meest gruwelijke occulte angstaanjagend echt aanvoelt. De meesterlijke cinematografie van Jarin Blaschke (waar Eggers inmiddels als vier films mee samenwerkt, waardoor de twee perfect op elkaar zijn ingespeeld), de prachtige sets, de perfecte casting; alles draagt bij aan de continue atmosfeer van verstikkende dreiging die Nosferatu angstaanjagender maakt dan ooit.

3

Anders Thomas Jensen
Den Sidste Viking

Zentropa & Film i Väst

zwarte humor

trauma

familie

Jensen, Mikkelsen en Kaas moeten ongelooflijk veel lol met elkaar hebben, want dit is naar mijn telling al de zesde film waar ze in samenwerkten. In elk van die films komen steevast Mikkelsen als een excentriekeling, Kaas als een norse gast, gitzwarte humor en absurdisme terug. En tóch blijft het elke keer weer verrassend en ongelooflijk amusant. Er zit een zeldzame chemie in het geheel die van het scherm af spat en de unieke verhalen die Jensen elke keer weer opdist zijn ondanks—of misschien juist wel dóór—de terugkerende elementen ongeëvenaard. Den Sidste Viking was een rollercoaster: ik kan me de laatste keer dat ik zo’n korte tijd zoveel verschillende emoties voelde niet herinneren. Hilarisch, ontroerend, tenenkrommend, verdrietig, pijnlijk, en geen moment saai.

4

Gints Zilbalodis
Flow

Dream Well Studio, Sacrebleu Productions & Take Five

samenwerking

vriendschap

animatie

Zilbalodis zet met Flow een sfeervol en subtiel meesterwerk neer waarin thema’s als vriendschap en coöperatie worden verkend. De unieke animatiestijl doet zowel dromerig als realistisch aan en vormt de perfecte basis voor de film. Flow heeft een bijna meditatieve kwaliteit die misschien nog wel belangrijker is dan het verhaal. Rustig kabbelende momenten worden afgewisseld met plotseling aanzwellende versnellingen, perfect begeleid door de prachtige subtiele score. Het is indrukwekkend hoeveel betekenis en gevoel daarbij wordt overgebracht zonder één gesproken woord.

5

Paul Thomas Anderson
One Battle After Another

Ghoulardi Film Company

thriller

zwarte humor

politiek

Als er één ding is waar Anderson goed in is, is het acteurs een podium geven om hun talent tentoon te spreiden. Zijn films verkennen personages die vaak afwijken van de norm, maar zonder daarbij een parodie te worden. Ze blijven altijd menselijk en herkenbaar. Alles, de geweldige cinematografie, de pulserende muziek, de lange shots en de vele close-ups staan uiteindelijk ten dienste van het verkennen van personages. De combinatie van lange shots, close-ups en subtiele, complexe emoties vraagt het uiterste van acteurs en leidt tot legendarische performances (ik denk zelf bijvoorbeeld meteen aan Daniel Day-Lewis in There Will Be Blood, Philip Seymour Hoffman in Magnolia en Joaquin Phoenix in The Master). Dit keer noemenswaardige rollen voor Leonardo DiCaprio, Sean Penn, Benicio del Torro en Chase Infiniti, en ook die stelden allemaal niet teleur onder de regie van Anderson. De film heeft vaak niet meer nodig dan de beweging van een lip, een fronsende wenkbrauw of een kleine oogopslag om hilariteit, ijzingwekkende spanning of intens medeleven teweeg te brengen. Hollywood schijnt met AI-acteurs te experimenteren en dat is ongetwijfeld interessant voor Netfix’ commerciële tweede-scherm-fluff, maar de rauwe menselijkheid die Anderson en zijn fantastische cast in One Battle After Another neerzetten is onvervangbaar.

6

Jesse Eisenberg
A Real Pain

Topic Studios, Extreme Emotions, Fruit Tree & Rego Park

rouw

familie

dramedy

A Real Pain doet precies wat de titel belooft en laat echte pijn zien. Het soort pijn dat niet plotseling weg is na een verlossend moment, maar dat blijft hangen. Dat niet zomaar een plekje te geven is, omdat je het eigenlijk niet zo goed begrijpt. De film laat ook menselijke connectie zien in alle complexiteit. De film vervalt nergens in clichés en geeft daardoor op originele wijze inzicht in de menselijke ervaring. Ongelooflijk knap gemaakt.

7

Rungano Nyoni
On Becoming a Guinea Fowl

A24, BBC Film, Element Pictures & Fremantle

cultuur

taboe

zwarte humor

drama

Direct na het kijken bleef ik achter met gemengde gevoelens. De film zat goed in elkaar, het acteerwerk was goed en bij vlagen had ik me tijdens het kijken ook zeker geamuseerd. Toch kon ik me niet aan de indruk onttrekken dat grote delen van de film totaal langs me heen waren gegaan, doordat ik compleet onbekend ben met Zambiaanse cultuur en gebruiken. Een paar dagen na het kijken van de film werd me echter duidelijk dat de centrale boodschap van de film toch glashelder was binnengekomen. De desoriënterende werking van de onbekende culturele context plaatst je in de schoenen van de hoofdpersoon, die ook tussen twee werelden laveert. De externe blik geeft je—net als de hoofdpersoon—een uniek perspectief op de gebeurtenissen in de film: wat is cultureel bepaald en wat is universeel? Net als de hoofdpersoon begin je langzaam in te zien dat sommige dingen die onder het mom van cultuur of traditie genormaliseerd kunnen worden, dat helemaal niet altijd zijn. De film brengt zo een boodschap krachtig naar voren en houdt je als kijker een spiegel voor: spreek ik me wel voldoende uit tegen onethische gebruiken of houd ik mijn mond omdat ze “nou eenmaal onderdeel van de cultuur zijn”?

8

Danny & Michael Philippou
Bring Her Back

Causeway Films

supernatural horror

body horror

psychologische thriller

Wederom een bloedstollende horror-film van de Philippous. Net als bij hun debuut, die twee jaar geleden bovenaan mijn filmlijstje stond, brengen ze ook nu weer een frisse wind in het horror-genre. De film werkt geweldig als supernatural en body horror, maar de echte kracht zit ’m in de thriller-elementen die je als kijker dwingen de duistere kant van menselijkheid onder ogen te komen. Sally Hawkins zet een geloofwaardige performance neer die voorbij de horror een spanning creëert die ver na het einde van de film voelbaar blijft.

BESTE BOEK

Nicole C. Rust
Elusive Cures: Why Neuroscience Hasn’t Solved Brain Disorders—and How We Can Change That

Princeton University Press

neurowetenschap

psychologie

complexe systemen

Wanneer je veel met complexe systemen werkt—zoals in mijn geval steden—loont het om te kijken wat andere disciplines hierover hebben geleerd. Eén van de meest intrigerende complexe systemen is ons eigen brein, dus genoeg reden voor mij om dit boek op te pakken. Dat bleek een goede keuze. De manier waarop Rust over het brein schrijft is zeer inspirerend. Ze geeft niet alleen een helder overzicht van de stand van zaken in de neurologie, maar laat ook zien hoe je het brein kunt begrijpen als een complex systeem, met behulp van inzichten uit andere vakgebieden. Daarbij vervalt ze nergens in makkelijke vergelijkingen en oppervlakkige metaforen, en blijft ze oog houden voor de fundamentele verschillen tussen systemen. Elusive Cures vindt een zeldzame balans tussen wetenschappelijke nauwkeurigheid en visionair durven denken. Precies het soort boek waar mijn hart sneller van gaat kloppen.

toon / verberg andere favorieten

2

Robert Macfarlane
Is a River Alive?

W.W. Norton & Company

leven

natuur

ecosystemen

filosofie

avontuur

De laatste jaren strompel ik steeds tegen boeken over rivieren aan. Ik kan er inmiddels bijna een eigen plank aan weiden in mijn boekenkast. Tot dusver is dit mijn favoriet. Al direct trok de fantastische schrijfstijl van Macfarlane me het boek in dat als een soort avonturiersverslag las. Toch kostte het me even om te begrijpen waar de auteur precies naartoe werkte en hoe hij met een avonturiersverslag een vraag met een immense omvang als ‘leeft een rivier?’ wilde gaan beantwoorden. Waar bleven de wetenschappelijk feiten over ecosystemen, complexe systemen en organismen? Pas helemaal aan het eind werd me het doel van Macfarlane’s inspanningen duidelijk: misschien is de beste manier om te beoordelen of iets leeft met de huidige kennis wel niet de wetenschap, maar onze eigen intuïtie en het vermogen om samen te leven met onze omgeving. Macfarlane zelf onderging een intense reis om het antwoord volledig te voelen, maar op de een of andere manier slaagt hij erin om een deel van die fysiek doorleefde kennis over te brengen op de lezer door de prachtige beschrijving van zijn avontuur. Toen ik bij het einde van het boek kwam, en het volle gewicht van Macfarlane’s boodschap landde, biggelde de tranen over mijn wangen. Is a River Alive? is een enorm waardevol en prachtig boek en de wereld zou een betere plek zijn als de boodschap ervan bij iedereen zou landen.

3

Lori Emerson
Other Networks: A Radical Technology Sourcebook

Anthology Editions

communicatie

technologie

overzicht

Het internet is zonder twijfel het meest extensieve netwerk dat mensen ooit op poten hebben gezet en een ongelooflijk efficiënt medium om over lange afstand allerlei informatie uit te wisselen. Maar zoals met alles is het onverstandig om als mensheid al onze eieren in één mandje te leggen. Dit boek geeft een fantastisch (soms bijna komisch breed) overzicht van alternatieve netwerken die de mensheid door de tijd op poten hebben gezet, soms geniaal, soms ronduit ludiek. Toch worden geen van de genoemde netwerken met een grapje afgedaan, maar worden ze stuk voor stuk serieus onder de loep genomen om de waarde die ze (in de toekomst weer kunnen) vervullen op het vizier te krijgen. Dit boek omvat het huiswerk dat in het huidige tijdsgewricht—waarin the means of communication steeds meer in bezit zijn van partijen die ze misbruiken voor financieel gewin en het verspreiden van propaganda—nodig gedaan moest worden.

BESTE VIDEO

saintcavish
Italian Chefs Visit China's Noodle Homeland

eten

noodles

culturele kruisbestuiving

Italiaanse chefs meenemen door China’s noodle-centrum is een geniaal idee. Italië kent natuurlijk een enorme rijkdom aan verschillende types noodles (die we pasta noemen), maar zelfs deze Italiaanse chefs, die in China werken, zijn verbluft van de diversiteit en kwaliteit van de Chinese noodles die ze in deze reeks voorgeschoteld wordt. En dat gold ook voor mij. Dit filmpje legt de culturele rijkdom van China bloot en laat tegelijkertijd zien hoe verschillende culturen elkaar kunnen inspireren. Innovaties liggen vaak voor het oprapen als we open staan voor de tradities en wijsheid van andere culturen, zo laat deze driedelige reeks op prachtige wijze zien.

toon / verberg andere favorieten

2

Louis Theroux
The Settlers

BBC

documentaire

israel

palestina

Louis Theroux blijft toch wel een van de besten in de business. Er is niemand die mensen zo bikkelhard kan confronteren en toch zo sympathiek over blijft komen. Deze documentaire laat uitstekend zien hoe absurd de situatie in Palestina geworden is en doet dat grotendeels door Israëlische kolonisten zelf uit te laten leggen wat hun blik op de situatie is.

3

Veritasium
How One Company Secretly Poisoned the Planet

PFAS

complot

Vorig jaar eindigde een artikel waarin een complot omtrent het verzwijgen van de effecten van forever chemicals werd blootgelegd op de tweede positie van mijn eindejaarslijst. Deze video doet iets vergelijkbaars, maar geeft naast de juridische inslag een meer wetenschappelijke kijk op het verhaal. En soms kijkt een video gewoon lekkerder weg, dan een artikel wegleest. De producties van Veritasium zijn altijd—en ook nu weer—top notch, dus wat dat betreft is dit misschien wel de beste manier om op de hoogte te raken van een van de grootste (bekende) coverups van onze tijd. Schokkend, maar goed om te weten.

4

CultRepo
The Story of Python and How It Took Over the World

python

documentaire

innovatie

Documentaire over een hobbyproject dat de wereld veranderde. Wat duidelijk naar voren komt als je alle betrokkenen over de (door-)ontwikkeling van Python hoort praten is hoe belangrijk het is dat er voldoende ruimte is waar bevlogen “gekkies” samen gestalte kunnen geven aan hun ideeën. Zelfs—of misschien wel juist—als daar op de korte termijn eigenlijk weinig aan te verdienen valt. Een belangrijke boodschap in een tijd waarin de geldkraan voor alles wat ook maar riekt naar plezier wordt dichtgedraaid.

5

Veritasium
You've (Likely) Been Playing the Game of Life Wrong

complexiteit

power laws

Power laws zijn ongelooflijk bepalend voor hoe de wereld om ons heen werkt, maar ze zijn notoir moeilijk intuïtief te begrijpen. Ik heb ze nog nooit zo helder uitgelegd gekregen als in dit filmpje. Van de onderliggende logica tot de effecten in de wereld om ons heen. Dit soort video’s maakt me dankbaar dat een site als YouTube bestaat.

6

NunninkComedy & Harris Alterman
When You Use ChatGPT for Everything

comedy

chatGPT

ChatGPT is niet meer weg te denken en veel van ons delegeren steeds meer denkwerk naar de chatbot. Dat roept natuurlijk de vraag op of we zelf niet dommer worden als we steeds minder zelf na hoeven te denken. Dit filmpje helpt je weinig verder bij het beantwoorden van die vraag, maar legt het vraagstuk wel op hilarische wijze bloot.

7

VPRO Tegenlicht
Waarom de Oorlog van de Toekomst Al Begonnen Is

oorlog

drones

Autonome drones zijn misschien wel het perfecte wapen. Ze zijn razendsnel, kunnen overal komen, zijn relatief goedkoop, kunnen met (hitte)camera’s vrijwel alles zien en kennen geen genade. Drones worden in Oekraïne dan ook op massale schaal gebruikt. Het resultaat is vooral een hoop extra ellende aan beide fronten. “Konden we maar alleen Russische drones verbieden”, verzucht een Oekraïense jongen die zijn arm eraan is verloren aan het front met een glimlach. Al snel maakt zijn lach plaats voor een verslagen wanhoop in zijn ogen. Prachtig gemaakte video die de effecten van moderne oorlogsvoering goed in beeld brengt.

8

STORROR
Scary Skatepark Rope Swing

freerunning

urbex

Ik noem deze Amsterdamse halfpipe onder een brug vaak als goed voorbeeld van dubbel ruimtegebruik in de ruimtelijke ordening, maar de STORROR-crew gebruikte deze ruimte op een manier die de oorspronkelijke intenties van de ontwerper (vermoed ik) ver voorbij gaan. Het is een van de dingen die ik zo mooi vind aan steden. Ze ontstaan vaak doordat mensen steeds nieuwe elementen toevoegen vanuit een bepaalde gedachte over hoe ze de stad willen gebruiken, maar veel van die toevoegingen gaan een eigen leven leiden en worden door de tijd op ontelbaar verschillende manieren door steeds nieuwe mensen gebruikt. De mannen van STORROR rekken dit creatief gebruik van de stad vaak op tot het uiterste en schuwen daarbij geen controverse. Het resulteert in video’s die puur plezier uitstralen, maar die ook mooi de eindeloze potentie van de leefomgeving laten zien.

9

Johnny Harris
Inside the Most Prepared Country on Earth

NAVO

Finland

defensie

Sinds een aantal jaar heeft de NAVO een nieuwe grens met Rusland: Finland. Dat land heeft een unieke militaire historie en is in tegenstelling tot de meeste Europese landen—maar net als de meeste andere landen die aan Rusland grenzen—nooit naïef geweest over waar Rusland toe in staat is. Johnny Harris laat in weer een uitstekende reportage zien hoe defensie in Finland geen los ministerie is, maar door de gehele samenleving en leefomgeving verweven.

10

Bandsplaining
How an Obscure 70s Genre Has Defined Modern Music

muziek

library music

Library music: ik had er nog nooit van gehoord moet ik bekennen, maar het heeft veel van mijn favoriete artiesten geïnspireerd kwam ik achter na het zien van deze video. Heldere analyse en goed uitgelegd met goede voorbeelden, waarvan een niet te verwaarlozen deel direct in mijn afspeellijsten terecht is gekomen. Hoogtepunt was het fragment waarin Oneohtrix Point Zero zichzelf vergelijkt met native Americans die elk stukje van de bison gebruikten, omdat hij oude muziek die gedoemd is in de vergetelheid te raken gebruikt in zijn eigen muziek.

11

Technology Connections
Algorithms Are Breaking How We Think

algoritmes

humanisme

Alec Watson wijkt af van zijn gebruikelijke formule, waarin hij de techniek van bekende apparaten uitlegt, om zijn mening te geven over een belangrijk onderwerp: de impact van algoritmes op ons menszijn. Dit is ook een vraagstuk waar ik zelf veel over nadenk, en ik kan me dan ook volledig vinden in zijn stelling dat we verliezen wat ons mens maakt wanneer we blind vertrouwen op hetgeen algoritmes ons voorschotelen. Nadenken en cureren waar we onze aandacht aan willen geven is niet iets wat we aan computers zouden moeten willen uitbesteden, maar het is precies wat Silicon Valley ons—met toenemend succes—probeert voor te schotelen. Dat is zorgwekkend, en dit video-essay van Technology Connections legt uitstekend uit waarom.

BESTE LEGOSET

Marcin Dramiński
Adventure in Transylvania

Bricklink

dracula

kasteel

Adventure in Transylvania is technisch ijzersterk, zit vol slimme mechaniekjes en barst van de originele bouwoplossingen. Door de (subtiele) Easter eggs, verrassende details en afwerking die tot in de puntjes klopt was de set een genot om in elkaar te zetten. Het hoogtepunt is het bewegende “slapende mannetje”: mijn zoontje wilde elke avond voor het slapen even kijken hoe Dracula uit zijn “bed” (sarcofaag) tevoorschijn kwam. Ook het door een valluik laten kukelen van nietsvermoedende passanten kon op de goedkeuring van mijn dreumes rekenen. De warme herfstkleuren maken het geheel visueel prachtig en zorgen ervoor dat de set perfect tot zijn recht komt in een Halloween-setup. Kortom, Adventure in Transylvania is sfeervol, speels, technisch indrukwekkend en een genot om in elkaar te zetten.

toon / verberg andere favorieten

2

François Zapf & Ashton Visser
Tudor Corner

Lego

architectuur

modular

Tudor Corner is rijk aan detail en kleur, met veel slimme vondsten waarbij LEGO-onderdelen op onverwachte manieren worden ingezet, waardoor het geheel leuk is om in elkaar te zetten en prettig blijft om naar te kijken. Op de begane grond zet de inn direct de toon, met precies de herkenbare Britse pubsfeer waarvan je zin krijgt om binnen te lopen voor een fish & chips met een koude pint. Het klokmakersappartement op de verdieping daarboven springt eruit: de verschillende technieken die daar worden gebruikt om klokken te bouwen voelen bijna als technisch machtsvertoon en zijn ronduit indrukwekkend in hun inventiviteit. Alles bij elkaar is Tudor Corner een aangename hodgepodge van elementen die geen enkele architect ooit zo zou durven ontwerpen, maar die samen juist verrassend goed werken en het geheel zo leuk maken om naar te kijken.

3

Carl Merriam & Simon Kent
Game Boy

Lego

Game Boy

De LEGO Game Boy is compact, en voelt daardoor tijdens het bouwen zeer doordacht: elk steentje lijkt onvervangbaar en zit precies op zijn plek om het geheel zo strak en kloppend mogelijk te laten samenkomen. Vooral de knoppen zijn een schot in de roos. Na het bouwen geven ze verrassend goed het gevoel van de originele Game Boy, precies zoals ik ze van vroeger herinner. Dat maakt het geheel tot een sterk stukje nostalgie. Maar ik vind de Game Boy ook verrassend leuk om naar te kijken: de lenticulaire elementen voor het scherm veranderen subtiel afhankelijk van de kijkhoek, wat het model een visuele dynamiek geeft die perfect bij de OG handheld past.

4

Marcos Garavelli
The Art of Chocolate

Bricklink

winter

chocola

The Art of Chocolate is een sympathieke set die het vooral van creativiteit en sfeer moet hebben. Niet alles klikt altijd zo bevredigend in elkaar als bij sommige andere sets, maar dat is dan wel weer het resultaat van bijzonder origineel gebruik van verschillende steentjes waardoor de set uitgesproken eigen en coherent aanvoelt. De kneuterige, gezellig winterse sfeer maakt dat de set perfect in mijn kerstdorp-setup past en maakt het een warme, uitnodigende toevoeging aan het geheel.

BESTE THEE

Bitterleaf
Roar

dancong

Wudong Shan

Roar opent zich verrassend fris met aroma’s van witte druif, gedroogde limoenschil, lychee, veldbloempjes en boterbabbelaars, die de thee een sprankelend fruitig karakter geven. Als de meer vluchtige aroma’s op de achtergrond raken, vallen warmere en rondere geuren op, zoals ingelegde sinaasappelschil, honing, pain au chocolat en karamel. Roar biedt daarmee een complexe en robuuste ervaring die van aanzet tot afdronk boeit.

toon / verberg andere favorieten

2

Wuyi Origin
Shui Jin Gui

yancha

shui jin gui

Wuyishan

De Shui Jin Gui, of golden water turtle (水金龟), was de cultivar die mijn liefde voor Chinese thee ooit deed ontbloeien. Toch had ik hem al een paar jaar niet meer gedronken omdat ik er zoveel van had gedronken dat ik er een beetje genoeg van had gekregen. Dit jaar besloot ik er weer een te halen en ik wist meteen weer waarom ik er zo dol op was. Uitgesproken bloemige en tropische fruitige aroma’s springen op de voorgrond en worden opgevolgd door meer diepe fruitige tonen van gestoofde pruim en peren, nootachtige aroma’s en een mineraliteit die nog het meest doet denken aan krijt. Deze Shui Jin Gui was, zoals ik ervan ben komen te verwachten, aangenaam soepel in de mond en biedt een fruitige afdronk die lang blijft hangen.

3

Bitterleaf
OG Naka

raw puer

Naka

Een thee met karakter. Zoet-bloemige aroma’s vallen als eerste op, maar worden snel opgevolgd door een droge mineraliteit en een zeer aangename bitterheid die lang blijft hangen. Het mondgevoel is vol, rond, soepel en geconcentreerd. Tijdens de sessie bouwt zich een prettige lichaamsenergie op die opwekkend en aanwezig, maar nooit nerveus is. Ongetwijfeld een thee die het goed doet na rijping, maar ik drink ’m liever zolang de florale tonen nog volledig overeind staan.

4

Bitterleaf
Silver & Gold

dancong

Yashixiang

Rijke bloemig-fruitige geur met aroma’s van mango, lychee, chocola en carobe. Genoeg body, maar heerlijk doordrinkbaar. Elke slok transporteert me terug in de tijd en haalt mooie herinneringen terug die ook door yashixiang vergezeld gingen. Deze thee doet niets wat je niet verwacht, maar alles wat je ervan hoopt en soms is dat gewoon precies waar je behoefte aan hebt.

5

Bitterleaf
Hulk

groene thee

Simao

Hulk doet z’n naam eer aan: dit is geen slappe thee, maar eentje die je meteen een klap verkoopt met pungente, drassige en zoete bloemige aroma’s, gevolgd door boonachtige umami, een notige ondertoon en een fijne, bitterbloemige nasmaak. Het volle mondgevoel geeft de thee een verrassende diepte, terwijl zijn robuuste flexibiliteit ervoor zorgt dat hij zowel gongfu, grandpa style als in coldbrew overtuigt. Hulk is aangenaam assertief zonder lomp te worden.

6

Bitterleaf
Rice to Meet You

groene thee

Simao

Rice to Meet You opent met een bijna stroperige viscositeit die de toon zet voor wat volgt. Rijst in thee is hier geen gimmick, maar een schot in de roos: een Chinese knipoog naar genmaicha, maar zachter en subtieler. Het eerste wat opvalt is sticky rice pudding, gecondenseerde melk, kokos panna cotta en iets licht zoetigs dat naar mochi neigt. Opvallend is hoe goed die aroma’s overeind blijven; ook vele maanden na de pluk blijft deze thee heerlijk aromatisch. Rice to Meet You is een thee die precies weet waar hij voor gaat, en dat uitstekend doet.

BESTE ALBUM

Bon Iver
SABLE, fABLE

Jagjaguwar

folk

R&B

Vorig jaar bracht Bon Iver het eerste deel van dit album (SABLE) als EP uit. SABLE is een soort inleiding van het album. Vernon trapt ermee af in de vorm van een prachtig fragiel drieluik dat met melancholische thema’s als hartbreuk thematisch zijn vroegere oeuvre spiegelt. Het is daarnaast een masterclass in “met bijna niets een waanzinnige diepgang ... creëren”, zoals ik er vorig jaar over schreef. SABLE laat de luisteraar achter met een hoopvolle noot (“you can be remade, you can live again”) en eindigt in een flinterdunne spokende verwachting scheppende galm. Het tweede deel van het album, fABLE, volgde dit jaar en beantwoordt de gecreëerde hoop met een verrassende positiviteit (“nothing’s really wrong, so from now on don’t let it trouble your mind”). Het is een bewuste breuk met Vernon’s verleden, waarin hij erkent dat hij zelf medeplichtig is aan het terugkerende verdriet door een bepaald patroon te voeden (“there's a rhythm”). Het toont hoe hij als persoon gegroeid is en heeft gebroken met de zichzelf in stand houdende melancholie ("I've had one home that I’ve known. Maybe it’s the time to go. I could leave behind the snow, for a land of palm and gold”). Het moet onbeschrijflijk moeilijk zijn om te breken met een emotioneel ongezond patroon waar je een succesvolle carrière op hebt gebouwd, maar Vernon doet het met verve. SABLE, fABLE klinkt muzikaal en tekstueel meer volwassen dan hij ooit heeft geklonken en het laat zien hoe we als mensen onze grootste uitdagingen kunnen overwinnen. Een album zoals albums bedoeld zijn.

toon / verberg andere favorieten

2

Austra
Chin Up Buttercup

Domino Recording Co

synth-pop

indie pop

indie dance

Niet eerder balanceerde Austra zo trefzeker tussen dansvloer en slaapkamer als hier. Uplifting, jaren-90-doordrenkte EDM-energie gaat hand in hand met tedere, emotionele indie-vibes: het ene moment ingetogen en kwetsbaar, het volgende explosief en meeslepend. Alles bouwt op richting The Hopefulness of Dawn, waar een extatische explosie niet alleen verrast, maar ook precies levert waar het album al die tijd subtiel naartoe werkte. Chin Up Buttercup biedt een bijzondere mix van elementen die maar weinig artiesten beheersen, en wat mij betreft Austra in topvorm laat zien.

3

Panda Bear
Sinister Grift

Domino Recording Co

surf rock

sampling

Sinister Grift is een album dat je even moet laten bezinken: pas rond de derde luisterbeurt begon het bij mij te landen, alsof de plaat eerst zijn vorm moet vinden voordat hij zich volledig openvouwt. Dat komt vooral door het slimme gebruik van herhaling, waarbij elementen elkaar afwisselen en zich laag voor laag opstapelen, waardoor nummers snel vertrouwd aanvoelen maar blijven verrassen. Onconventionele instrumenten en geluiden, gecombineerd met Lennox’ even onconventionele zang, maken de sound onmiddellijk herkenbaar. Zijn stem wordt hier opnieuw losgezongen van individuele emotie en laat zich oplossen in textuur: veel galm, herhaling en gelaagdheid, woorden als klank, zinnen als cirkels. Je volgt geen verhaal, je belandt in een gemoedstoestand. Sinister Grift laat horen hoe poppy Panda Bear kan zijn zonder zijn eigenzinnige karakter te verliezen: een plaat die zich niet meteen prijsgeeft, maar met elke luisterbeurt rijker wordt.

4

Eefje de Visser
Vlijmscherp

Sony Music

indie pop

synth-pop

Eefje kwam vorig jaar al met een album, maar deed er dit jaar gewoon weer één. Bij elke andere Nederlandse muzikant zou ik me afvragen of het dan wel goed kan zijn, maar bij De Visser twijfel ik er geen moment aan twijfel dat het weer kwaliteit zal zijn. De inspiratie klotst duidelijk tegen de plinten, want het is inderdaad gewoon weer een uitstekend album. Vlijmscherp kabbelt de gehele duur lekker door met drijvende melodietjes en synth-lijntjes, maar varieert genoeg om interessant te blijven. Tekstueel behoort het tot het beste wat Nederland te bieden heeft; het zet aan tot denken en maakt van alles los. Zolang Eefje muziek blijft maken, zal ik er naar blijven luisteren.

5

Men I Trust
Equus Caballus

Self-released

indie

dream pop

Hoe groot Men I Trust ook wordt, het blijft voor mij voelen als een niche indiebandje. Ze publiceren hun muziek nog steeds zonder tussenkomst van een platenlabel, maken nog altijd indiepareltjes die klinken alsof ze moeiteloos in één take zijn opgenomen en zijn trouw gebleven aan hun eigen sound. Equus Caballus luistert heerlijk weg op een luie zondagmorgen of op de achtergrond tijdens een etentje, maar beloont ook een toegewijde luisterbeurt op de koptelefoon met kekke instrumentale geintjes en vocale trucjes.

BESTE BIER

Ten Hands Brewing & S.P.O.C.K Brews
Romulan Ale

sour ale

quadrupel fruited sour

De Romulan Ale is een enorme smaakexplosie. Aroma’s van bosbessen, braam en framboos voeren samen met de funk van de wilde gist de boventoon, maar een subtiele ondertoon van vanille brengt het geheel mooi in balans. Een bier brouwen dat tegelijkertijd zo intens en zo mooi in balans is, is geen makkelijke opgave. Veel respect voor de brouwers die het hier vlekkeloos uit hebben gevoerd.

toon / verberg andere favorieten

2

Warpigs Brewpub
Hammerflip

pastry stout

koffie

hazelnoot

De perfecte pastry stout om als slaapmutsje te fungeren. Volle moutige body met aroma’s van koffie en chocola, maar met een verrassend accent van hazelnoot die een bijna romige sensatie aan het bier geeft. De Hammerflip verzadigt met een paar slokken, maar laat een geweldige smaak achter waar ik nog lang van na heb genoten.

3

Sacrilège
Cuvée Source 2025 BIO

wild ale

Frankrijk staat toch vooral bekend om de goede wijn, maar er wordt tegenwoordig ook uitstekend gebrouwen (als je weet waar je moet zijn). Deze wild ale doet wat ’ie moet doen en brengt mooie hout-aroma’s van de rijping, wat funk van de gist en een goede zure kick.

4

Bicycle Brewing
VæltePeders V2

hazy ipa

neipa

Zoals veel IPA’s in Kopenhagen is de VæltePeders V2 zó cloudy dat je het bier een bijna zilveren gloed krijgt. Zoveel cloudiness bij een IPA creëert de verwachting dat je met een hopexplosie te maken hebt, en dat is in dit geval ook zeker waar. Ongelooflijke klapper van aromatische hop. Bitter, fruitig en verfrissend. Perfecte bier voor een zomers terras.

5

Walhalla
EROS

hazy ipa

Gewoon een uitstekende Hazy IPA. Lekker vol, lekker hoppig, beetje moutig en gistig. Niets over te zeggen verder.

BESTE FOTO

Andrew McCarthy
The Fall of Icarus

zon

skydiving

Hoewel ik weinig begrijp van de technische hoogstandjes die nodig zijn geweest om deze foto te kunnen schieten (iets met een vliegtuig, “image stacking” en een speciaal ontworpen zonnetelescoop), waardeer ik het resultaat er niet minder om. De foto symboliseert volgens McCarthy hoe nietig wij zijn in relatie tot de natuur waar we onderdeel van zijn, en die symboliek spat er inderdaad vanaf.

toon / verberg andere favorieten

2

George Steinmetz
80 MW Solar Farm in Qianjiadong

energietransitie

China

zonne-energie

Vorig jaar publiceerde Steinmetz zijn boek Feed the Planet, waarin hij het mondiale voedselsysteem op de foto had gezet. Dit jaar startte hij een nieuw project waarin hij probeert te laten zien hoe we kunnen voorzien in de (andere) behoeften van een wereldbevolking van 10 miljard mensen. Daarvoor reisde hij als eerste naar het verre oosten af om de energietransitie in China op de gevoelige plaat te leggen. Die voltrekt zich daar op een schaal die hier moeilijk te bevatten is, en als je de foto’s van Steinmetz ziet begrijp je waarom. Gigantische megastructuren clashen met de menselijke maat en historische natuurlijke en culturele landschappen. Het roept bij mij beelden op van hoe de industriële revolutie ooit de oude orde in Europa verstoorde. Om een omelet te maken moet je bereid zijn eieren te breken. China is daartoe bereid op een schaal die hier ondenkbaar is geworden, zo laten de foto’s van Steinmetz onomwonden zien.

3

The White House
President Trump Meets European Leaders

geopolitiek

Het was, om het zacht uit te drukken, geen goed jaar voor trans-Atlantische betrekkingen. Waar het westen een jaar of tien geleden nog redelijk eensgezind was, zette de regering van Trump dat dit jaar definitief op losse schroeven. Deze foto, waarop te zien is hoe Europese politieke leiders naar het Witte Huis afreisden om Trump ervan te overtuigen dat het ook in Amerikaans belang is om Oekraïne te steunen, laat volgens mij goed zien dat wat niet lang geleden nog vanzelfsprekend was opeens enorme inspanningen vraagt. Ongeveer tegelijkertijd werden aan de andere kant van de wereld beelden gepubliceerd waarop Putin, Xi en Modi lachend elkaars handen vasthouden. Gezamenlijk laten deze foto’s een duidelijke verschuiving zijn in de geopolitieke wereldorde.

4

George Steinmetz
Installing Wind Turbine Blades

energietransitie

China

juxtapositie

windenergie

Nog een prachtshot van Steinmetz. Ditmaal van een 90 meter lang blad van een windmolen dat zich op een gespecialiseerd voertuig door een dorpje laat manoeuvreren. Onderweg moeten bomen worden geveld, verkeerslichten worden verwijderd en zelfs wegen worden verbreed. Het transport is vaak duurder dan de equipment zelf.

5

Zhang You
Rice Weevil on a Grain of Rice

fotomicrografie

insect

Fotomicrografie blijf ik geweldig vinden. Alledaagse dingen die te klein zijn om met het blote oog goed waar te nemen ontvouwen zich tot complexe systemen op microniveau. Zo blijkt deze rijstklander over een magnifieke snor te beschikken waar de gemiddelde schurk uit Kuifje jaloers op zou zijn. En dat hadden we dus nooit geweten als Zhang You niet had besloten met zijn microscooplens boven een rijstkorrel te gaan hangen. We mogen hem wel dankbaar zijn.

6

Jade Hoksbergen
Tiny Candy Crab

Hoplophrys oatesii

onderwater

Prachtige kleurrijke shot van een minuscuul gecamoufleerd krabbetje tussen het koraal. Iets wat met verzuring van de oceanen helaas steeds zeldzamer aan het worden is. Gelukkig hebben we de foto’s nog.

7

Haiyun Jiang
Elon Musk’s Gaze on President Trump

ruzie

kinderachtig

politiek

Het is eigenlijk niet te bevatten hoeveel bizarre gebeurtenissen zich er momenteel voltrekken aan de andere kant van de oceaan. De bromance tussen Trump en Musk, die uitmondde in ongetwijfeld het meest kinderachtige moddergooien dat zich ooit op dat niveau heeft afgespeeld, is zelfs daarbinnen van een buitencategorie. Het is diept triest, maar ik kan mezelf niet helpen er af en toe ook om te lachen. Deze foto spreekt boekdelen.

8

Jan Rosenboom
Colonial Algae Spheres in a Drop of Water

algen

fotomicrografie

Nog meer fotomicrografie. Ditmaal van een waterdruppel die bol staat van het leven. Elke groen stip is een colonie van microcellulaire algen (Volvox), hetzelfde soort algen dat Antoni van Leeuwenhoek zag toen hij aan het begin van de achttiende eeuw voor het eerst door zijn zelfgemaakte microscoop keek. Honderden jaren later houdt de Volvox nog altijd iets mysterisch en ongrijpbaars. Rosenboom schoot er een van foto die eindeloos fascineert, aanzet tot denken, en er ook gewoon ontzettend mooi uitziet.

BESTE ONTWIKKELPROJECT

mecanoo
De Nederlandsche Bank

Amsterdam

architectuur

renovatie

Het pand van De Nederlandsche Bank aan het Frederiksplein was lange tijd, mede door de aanwezigheid van de goudkluis, een soort gesloten fort midden in de stad. De transformatie keerde dit volledig om. De kluis werd verplaatst en het pand is nu meer dan ooit onderdeel van de stad geworden. Een wandeling langs de centrumzijde van de Singelgracht is weer mogelijk, aan het Frederiksplein is een aantrekkelijke publieke entree gecreëerd en de buitenruimte daar sluit aan op die aan de overkant (ongetwijfeld voorsorterend op eventueel verdwijnen van autoverkeer aldaar in de toekomst), de buitenplaats is openbaar toegankelijk gemaakt en voorzien van kluisjes voor daklozen (die helaas maar begrijpelijk niet zijn vormgegeven als kleine goudkluisjes), en binnen is geïnvesteerd in gratis werkplekken met uitzicht op de binnentuin en een publiek toegankelijke koffiebar. Ook architectonisch is de transformatie een genot: kekke constructieve details die onder systeemplafonds waren weggemoffeld zijn in het zicht gebracht en de oude goudkluis is op fenomenale wijze centraal gezet in het ontwerp als pronkstuk. Het is een genot om binnen rond te lopen en ik zou het iedereen aanraden, want je bent er (zolang je niet naar boven wil) dus gewoon welkom. Het gerenoveerde gebouw is een aanwinst voor de stad en DNB mag zichzelf daarvoor best een beetje op de borst kloppen.

toon / verberg andere favorieten

2

City of Copenhagen
Voetbalkooi Sjællandsgade

Kopenhagen

tactical urbanism

De Guldberg School moest verbouwen en daarom is een deel van het schoolplein bezet door bouwketen. Dan kun je kinderen gedurende de twee jaar van de verbouwing op een kleiner schoolplein laten spelen, maar je kunt ook gewoon de vierkante meters compenseren met een voetbalkooi midden op straat en accepteren dat er twee jaar iets minder ruimte voor auto’s is. Ik ben bang dat veel Nederlandse gemeentes voor de eerste optie zouden kiezen, maar in Kopenhagen doen ze dus gewoon het tweede. Het maakt duidelijk waar de prioriteit ligt, en ik vind het persoonlijk een hele logische prioriteit.

3

Stefano Boeri & MVSA
Wonderwoods

Utrecht

stedelijke katalysator

Utrecht Centraal is het drukste station van Nederland. Het is dan ook een logische plek voor Transit Oriented Development. Gemeente Utrecht neemt dat serieus en rondom het station vinden we dan ook een van de grootste gebiedsontwikkelingen van Nederland. Onderdeel daarvan is het Beurskwartier, waar in serieuze dichtheid ontwikkeld wordt. Een van de eerst afgeronde bouwwerken is Wonderwoods. Ik ben zelf geen fan van verticaal groen, en dat is met name omdat het vaak als greenwashing gebruikt wordt, terwijl het groen op zo’n gevel wel honderd jaar CO2 kan absorberen voordat het compenseert voor de CO2 die vrijkomt bij het produceren van al het extra benodigde beton om het groen in kwijt te kunnen. Maar... er is een tijd en plaats voor alles, en dit is volgens mij de tijd en plaats voor zo’n groene toren. Het ziet er namelijk wel geweldig uit en een goede katalysator aan het begin van een gebiedsontwikkelingsproces, die de toon zet en vertrouwen en lef uitstraalt, is altijd een goed idee. Naast de groene gevel vond ik zelf ook de openbaar toegankelijke luchtbrug die de daktuinen van de torens van Boeri en MVSA met elkaar verbindt een goede toevoeging, al had ik toen ik er ging kijken sterk het gevoel dat ik ergens was waar ik niet mocht zijn door de matig ontworpen routing. Het gedeelde dakterras met uitzicht over de grotendeels nog in de steigers staande gebiedsontwikkeling deed me denken aan de bioscoopzaal met een enorm raam achter het scherm op het dak van het groothandelsgebouw in Rotterdam. Het groothandelsgebouw was één van de eerste gebouwen die tijdens de wederopbouw van Rotterdam neer werd gezet. Architect Huig Maaskant ontwierp het zaaltje op het dak zo, dat wanneer het bioscoopscherm omhoog ging zich een vista over de stad openbaarde waar je als bezoeker de wederopbouw kon aanschouwen. Laten we hopen dat Wonderwoods voor het Beurskwartier kan doen, wat het Groothandelsgebouw voor Rotterdam deed.

BESTE PODCAST

Zach Mack
Alternate Realities

NPR

polarisatie

complottheorieën

politiek

Het gezin van Zach Mack dreigt verscheurd te worden doordat de opvattingen van zijn vader steeds meer af gaan wijken van die van de rest van het gezin. Zijn vader is zó van zijn gelijk overtuigd dat hij bereid is er $10.000 op te verwedden dat een aantal van zijn (vrij extreme) voorspellingen binnen een bepaalde tijd waarheid zullen worden. Zach gaat deze weddenschap aan en legt er verslag van hoe de band met zijn vader zich over de periode in kwestie ontwikkeld. Alternate Realities is ontroerend en beangstigend tegelijk. In een tijdperk waarin polarisatie alomtegenwoordig is, komt deze podcast als geroepen.

toon / verberg andere favorieten

2

Denise Chan
Scam Factory

Wondery

fraude

cybercrime

mensenhandel

Iedereen kent de verhalen van mensen die grote sommen geld afhandig zijn gemaakt via een geraffineerde (of soms niet zo geraffineerde) scam. Maar elke interactie heeft twee kanten en ik had eigenlijk weinig benul hoe de andere kant van zo’n scam in z’n werk gaat. Je denkt al snel aan een geradicaliseerde loner, maar dat blijkt niet per se een accuraat beeld. Scam Factory geeft een onthullend, onthutsend en aangrijpend kijkje achter de schermen in de criminele wereld die op grote schaal liegt en bedriegt om mensen geld afhandig te maken. Dit soort criminele organisaties houdt—zoals je je voor kunt stellen—geen jaarlijkse open dag, dus dat maakt het op zichzelf al indrukwekkend dat deze podcast gemaakt is, maar het geheel is ook nog eens ijzersterk geproduceerd.

BESTE DJ-SET

Tjade
Mix #67

Mondo Disko

trance

house

Zo inspiratieloos als de naam ‘Mix #67’ is, zo geïnspireerd is de set zelf. Tjade knalt erin met een fantastische opener en verslapt nergens. Dansvloeren zaten er voor mij helaas niet in dit jaar, maar gelukkig doet een goede knalset met een lekkere flow het net zo goed in de sportschool. Op de dansvloer werkt een set naar mijn idee het beste als de energie constant genoeg is om de aandacht vast te houden, maar daarin wel pieken en rustmomenten zitten die het dynamisch (en fysiek volhoudbaar) maken. In de sportschool zoek je eigenlijk naar precies dezelfde cadans van piekinspanningen en rustmomenten, maar met behoud van energie. Ik was dit jaar (voor mijn doen) relatief vaak in de sportschool te vinden en heb deze set daar met afstand het vaakst geluisterd. Persoonlijk hoogtepunt in de set is de debuutrelease van The Dallins (Step Back), die tijdens elke krachttraining op een extra inspanning kon rekening van mijn kant.

toon / verberg andere favorieten

2

Job Jobse
Dagen van Diamant Vol. 3

Self-released

balearic trance

house

ambient

Job Jobse is niet modegevoelig en draait niemand na. Hij kiest muziek waar hij zelf achter staat, en dat hoor je. Een set van Job Jobse is daardoor niet altijd je smaak, maar wél altijd een coherent verhaal, zorgvuldig opgebouwd en logisch verweven. De liefde voor muziek is te horen in elke overgang en elke plaat. Waar anderen van zijn statuur soms avond na avond generieke clubtracks over de speakers slingeren omdat ze er toch wel mee wegkomen, weigert Jobse dat pad. Er staan weinig platen in deze set die ik zelf zou draaien, maar in deze context van de set worden het allemaal diamantjes. Dat is puur vakmanschap.

3

Nico Le Mar & Tylenøl
Bordello Radio #193

Bordello a Parigi

indie dance

italo

nu electro

Lekker setje met een goede opbouw waarin vrolijke italo-vibes en knallende dance-platen elkaar afwisselen en samen een opzwepend geheel vormen.